Reken op 1 kWh bruikbare batterijcapaciteit per kWp zonnepanelen als je overdag vaak thuis bent, en op ongeveer 1,3 kWh per kWp als je overdag weg bent. Ga nooit boven je avond- en nachtverbruik: ongeveer 60% van wat je per dag verbruikt. Een gezin met 4.000 kWh jaarverbruik en 6 kWp zonnepanelen komt zo uit op 6 à 6,5 kWh bruikbaar, of een batterij van ongeveer 7 kWh nominaal.
Die vuistregel komt uit hetzelfde rekenmodel als onze dimensioneringstool. Hieronder lees je hoe je de capaciteit van je thuisbatterij zelf berekent in vijf stappen, en welke fouten een batterij te groot of te klein maken.
Let op. De cijfers gelden voor Vlaanderen in 2026 en zijn indicatief. We rekenen met ongeveer 930 kWh opbrengst per kWp per jaar (zuidgericht, PVGIS-gemiddelde) en met de standaardtarieven van onze calculator. Je eigen verbruik en injectie haal je gratis uit mijnfluvius.be met je eID.
Vuistregel: hoeveel kWh per kWp zonnepanelen?
Je leest vaak “1 tot 1,5 kWh per kWp”. Wij houden 1 tot 1,3 kWh bruikbaar per kWp aan. Boven 1,3 kWh per kWp raakt de extra capaciteit in onze simulatie te zelden vol om zich terug te verdienen. Hoe we dat toetsen, lees je in stap 3.
| Zonnepanelen | Overdag thuis (~1 kWh/kWp) | Overdag weg (~1,3 kWh/kWp) |
|---|---|---|
| 3 kWp | 3 kWh | 4 kWh |
| 4 kWp | 4 kWh | 5,5 kWh |
| 6 kWp | 6 kWh | 8 kWh |
| 8 kWp | 8 kWh | 10,5 kWh |
| 10 kWp | 10,5 kWh | 13,5 kWh |
Bruikbare capaciteit die je panelen rechtvaardigen, vóór de verbruiksgrens uit stap 1. DC-gekoppelde batterij, zuidgerichte panelen.
Waarom een grotere batterij als je overdag weg bent? Wie thuiswerkt of gepensioneerd is, verbruikt ongeveer 42% van de zonnestroom meteen. Een pendelaar maar ongeveer 25%. Wat je niet meteen verbruikt, is overschot, en overschot vult de batterij.
Daarna begrens je met je verbruik. Een pendelaar met 6 kWp en 3.500 kWh jaarverbruik kan volgens de tabel 8 kWh vullen. Maar hij verbruikt ‘s avonds en ‘s nachts maar 5,8 kWh. Wat ‘s nachts niet leeg raakt, laat de volgende dag minder plaats voor zonnestroom. Zijn juiste capaciteit is dus 6 kWh.
Wat de vuistregel nog verschuift:
- Oost-west of schaduw: minder opbrengst per kWp, dus een kleinere batterij.
- Elektrische wagen die ‘s nachts laadt: je nachtverbruik stijgt, dus je panelen worden de grens.
- Warmtepomp: het extra verbruik valt vooral in de winter, als er weinig overschot is. Reken met je verbruik van maart tot september, anders kom je te groot uit.
- Dynamisch tarief: een beetje groter kan, omdat je in de winter op goedkope uren van het net laadt. Met ongeveer €0,12 marge per kWh verdient dat zich wel traag terug.
Twee begrippen: kWh en kW, nominaal en bruikbaar
kWh is niet kW. kWh is hoeveel energie er in de batterij past. kW is hoe snel die energie erin of eruit kan. Een plug-in van 5 kWh die binnen het Vlaamse plug-in kader op 0,8 kW begrensd is, levert bij een waterkoker van 2 kW maar 0,8 kW. De rest komt van het net.
Nominaal is niet bruikbaar. De productpagina toont de nominale capaciteit. Een deel daarvan gebruikt de batterij nooit, om de cellen te sparen. Het bruikbare deel heet de DoD (Depth of Discharge). Een Marstek Venus-E van 5,12 kWh heeft DoD 0,88 en levert 4,51 kWh bruikbaar. Alle capaciteiten in dit artikel zijn bruikbare kWh, tenzij er “nominaal” staat.
De capaciteit van je thuisbatterij berekenen in vijf stappen
We rekenen één voorbeeld door: een gezin met 4.000 kWh jaarverbruik en 6 kWp zuidgerichte zonnepanelen, overdag weg.
Stap 1: bepaal je avond- en nachtverbruik
Een batterij laadt overdag en ontlaadt ‘s avonds en ‘s nachts. Meer dan je in die uren verbruikt, raakt ze niet kwijt. Ongeveer 60% van je dagverbruik valt buiten de zonne-uren.
| Jaarverbruik | Per dag | Avond en nacht (60%) |
|---|---|---|
| 3.000 kWh | 8,2 kWh | 4,9 kWh |
| 3.500 kWh | 9,6 kWh | 5,8 kWh |
| 4.000 kWh | 11,0 kWh | 6,6 kWh |
| 6.000 kWh | 16,4 kWh | 9,9 kWh |
| 8.000 kWh | 21,9 kWh | 13,2 kWh |
Voorbeeld: 4.000 kWh ÷ 365 = 11,0 kWh per dag. Daarvan 60% = 6,6 kWh.
Je eigen cijfer vind je in je kwartierdata op mijnfluvius.be. Tel per dag de afname tussen ongeveer 17:00 en 07:00 op, en neem het gemiddelde van maart tot september.
Stap 2: bepaal je dagelijks zonne-overschot
Jaarproductie = kWp × 930 kWh. Overschot = productie × (1 − je direct verbruik). Dat directe verbruik is ongeveer 25% als je overdag weg bent en 42% als je thuis bent.
Voorbeeld: 6 kWp × 930 = 5.580 kWh per jaar. Daarvan gaat 75% naar het net: 4.185 kWh, of 11,5 kWh per dag gemiddeld.
Dat gemiddelde verbergt veel. In juni leveren je panelen bijna zes keer meer dan in december:
| Zonnepanelen | Jaarproductie | Overschot per dag, gemiddeld | Juni | December |
|---|---|---|---|---|
| 4 kWp | 3.720 kWh | 7,6 kWh | 12,5 kWh | 2,1 kWh |
| 6 kWp | 5.580 kWh | 11,5 kWh | 18,8 kWh | 3,2 kWh |
| 8 kWp | 7.440 kWh | 15,3 kWh | 25,0 kWh | 4,3 kWh |
| 10 kWp | 9.300 kWh | 19,1 kWh | 31,3 kWh | 5,3 kWh |
Overdag weg (25% direct verbruik). Ben je overdag thuis, vermenigvuldig dan met 0,77.
Ook dag per dag verschilt het: een zonnige junidag levert met 6 kWp ongeveer 42 kWh, een bewolkte minder dan 9 kWh. Je eigen overschot is de dagelijkse injectie in je Fluvius-data.
Stap 3: de laatste-kWh-test
Een batterij verdient geld per kWh die ze vult en ‘s avonds weer afgeeft. De eerste kWh raakt bijna elke dag vol, ook in de winter. De tiende kWh alleen op zonnige lente- en zomerdagen. Elke extra kWh brengt dus minder op.
Stel daarom één vraag: raakt de laatst toegevoegde kWh nog minstens 180 keer per jaar vol? Een bruikbare kWh kost bij een plug-in ongeveer €300. Elke opgeslagen kWh levert bruto ongeveer €0,23 op: je koopt ze ‘s avonds niet aan ~€0,28 en je mist ~€0,05 injectievergoeding (variabel contract). 180 × €0,23 = €41 per jaar, dus die kWh is in ongeveer 7 jaar terugverdiend. Bij een vaste installatie kost een kWh meer, en ligt de grens nog wat lager.
Voorbeeld, 6 kWp, overdag weg:
| Bruikbare capaciteit | Gevuld per jaar | Laatste kWh raakt vol | Die kWh verdient zich terug in |
|---|---|---|---|
| 2 kWh | 713 kWh | ~340 keer per jaar | ~4 jaar |
| 4 kWh | 1.353 kWh | ~300 keer per jaar | ~4,5 jaar |
| 6 kWh | 1.874 kWh | ~240 keer per jaar | ~5,5 jaar |
| 8 kWh | 2.277 kWh | ~185 keer per jaar | ~7 jaar |
| 10 kWh | 2.608 kWh | ~165 keer per jaar | ~8 jaar |
| 12 kWh | 2.926 kWh | ~150 keer per jaar | ~8,5 jaar |
De panelen rechtvaardigen hier dus 8 kWh, of 1,3 kWh per kWp. Is het gezin overdag thuis, dan ligt die grens op 6 kWh, of 1 kWh per kWp. Onze dimensioneringstool duidt het optimum met exact deze toets aan.
Stap 4: neem het kleinste van beide grenzen
De juiste bruikbare capaciteit is het kleinste van je avond- en nachtverbruik (stap 1) en wat je panelen rechtvaardigen (stap 3). Is je overschot de grens, dan is er niet genoeg zon voor een grotere batterij. Is je verbruik de grens, dan raakt een grotere batterij ‘s nachts niet leeg.
Voorbeeld: panelen 8 kWh, verbruik 6,6 kWh. Het kleinste is 6,5 kWh bruikbaar.
Stap 5: reken om naar nominale capaciteit
Nominale capaciteit = bruikbare capaciteit ÷ DoD. De LFP-batterijen die in België de standaard zijn, hebben een DoD tussen 0,88 en 0,96.
Voorbeeld: 6,5 kWh ÷ 0,90 = 7,2 kWh nominaal.
Het rendement (78 tot 85% heen en terug bij plug-ins) tel je hier niet bij. Het verandert de nodige capaciteit nauwelijks. Het verlaagt wel je besparing per kWh, en die rekent de terugverdientijd-calculator uit.
Drie profielen doorgerekend
| A: koppel | B: gezin | C: gezin met warmtepomp en EV | |
|---|---|---|---|
| Jaarverbruik | 3.000 kWh | 4.000 kWh | 8.000 kWh |
| Zonnepanelen | 4 kWp | 6 kWp | 10 kWp |
| Verbruiksgrens (stap 1) | 4,9 kWh | 6,6 kWh | 13,2 kWh |
| Panelengrens, thuis / weg | 4 / 5,5 kWh | 6 / 8 kWh | 10,5 / 13,5 kWh |
| Bruikbaar, thuis / weg | 4 / 5 kWh | 6 / 6,5 kWh | 10,5 / 13 kWh |
| Nominaal bij DoD 0,90 | 4,4 / 5,6 kWh | 6,7 / 7,2 kWh | 11,7 / 14,4 kWh |
| Typisch systeem | één grote plug-in | modulaire plug-in of kleine vaste | vaste installatie of gestapelde plug-ins |
Profiel A past bij één grote plug-in, zoals een Marstek Venus-E (4,51 kWh bruikbaar). Profiel B zit op de grens: een modulaire plug-in zoals de GoodWe ESA-Athena met drie packs (5,47 kWh bruikbaar) komt in de buurt, maar let op de laadsnelheid (zie valkuil 2). Bruikbare kWh per model vergelijk je in ons batterijoverzicht.
Profiel C rekent met een jaargemiddelde dat de warmtepomp in de winter omhoogtrekt. Met je zomerdata kom je vaak lager uit. Bij die grootte kies je tussen een vaste installatie met hybride omvormer en meerdere plug-ins buiten het 800 W-kader. Alleen de vaste installatie geeft back-up voor het hele huis. Zie plug-in of vaste thuisbatterij en warmtepomp en thuisbatterij combineren.
Te klein of te groot: wat kost het?
Te klein. Een zonnige junidag met 6 kWp geeft ongeveer 32 kWh overschot als je overdag weg bent. Een batterij van 3 kWh is dan halverwege de ochtend vol. De rest gaat aan ~€0,05 naar het net, en ‘s avonds koop je die stroom aan ~€0,28 terug. Over een jaar verlies je met 3 kWh zo’n 830 kWh meer overschot dan met 6 kWh: bruto ongeveer €190 per jaar.
Te groot. Dezelfde 6 kWp, nu met een gezin dat overdag thuis is, en een batterij van 12 kWh. In juni raakt ze gemiddeld 83% vol, in december maar 20%. De laatste kWh raakt maar 120 keer per jaar vol en is pas na ongeveer 11 jaar terugverdiend. Onze calculator rekent met een levensduur van ongeveer 12 jaar.
Groter kopen “voor de zekerheid” loont dus zelden. Een modulair systeem dat te klein blijkt, breid je later uit met een pack. Een te grote batterij maak je niet meer kleiner.
Valkuilen bij het kiezen van capaciteit
1. Veel kWh kopen voor het capaciteitstarief
Het capaciteitstarief rekent in kW, niet in kWh. In 2026 kost het gemiddeld ongeveer €56 per kW per jaar. Een batterij die op 0,8 kW ontlaadt, verlaagt je piek met hooguit 0,8 kW: theoretisch ongeveer €45 per jaar. Zonder slimme sturing is ze bij de winterse avondpiek vaak leeg, en haal je maar ongeveer 30% daarvan. Extra kWh helpt daar weinig. Extra kW wel.
2. Vergeten dat een plug-in traag laadt
Een plug-in die binnen het 800 W-kader via het stopcontact laadt, neemt hooguit 0,8 kWh per uur op. Voor 4,5 kWh bruikbaar heb je dus minstens 5,6 uur overschot van 0,8 kW nodig, bovenop je eigen verbruik. Op een lange zomerdag lukt dat, op een korte of bewolkte dag niet. Een DC-gekoppelde batterij laadt rechtstreeks van de panelen en heeft die grens niet. Wil je sneller laden, lees dan eerst wat er verandert voorbij de 800 W-grens.
3. Een offerte zonder verbruiksdata aannemen
Krijg je een voorstel voor 15 of 20 kWh zonder dat iemand je kwartierdata bekeek? Dan is het aanbod waarschijnlijk te groot. Vraag hoe vaak de laatste kWh per jaar vol raakt. Kan de installateur dat niet zeggen, reken het dan zelf na.
Afmeting en gewicht
Meer kWh betekent ook meer gewicht: reken op 10 tot 18 kg per kWh nominaal. De meeste plug-ins van ongeveer 2 kWh wegen 22 tot 27 kg. Een Marstek Venus-E van 5,12 kWh weegt 51 kg. Een GoodWe ESA-Athena weegt 68 kg met twee packs en 110 kg met vier; dan is muurmontage zonder versterking geen optie. Het gewicht per model staat in ons batterijoverzicht.
Simuleer het of reken het door
Dit artikel legt de methode uit. Voor jouw eigen cijfers zijn er twee tools:
- Dimensioneringstool: vul je kWp, jaarverbruik en profiel in. Je ziet maand per maand hoe vol een batterij raakt, hoeveel overschot verloren gaat, en het optimum volgens stap 3 en 4.
- Terugverdientijd-calculator: kies een concreet model en zie wat het per jaar bespaart en wanneer het terugverdiend is.
Voor de meeste Vlaamse gezinnen met 4 tot 6 kWp zonnepanelen ligt de juiste capaciteit tussen 4 en 6,5 kWh bruikbaar. Boven 10 kWh kom je alleen uit met een groot dak én een hoog avondverbruik, zoals met een elektrische wagen.